Một bộ đồ bảo hộ trượt ván, patin đủ dùng gồm bốn món: mũ bảo hiểm, bó cổ tay, bó gối và bó khuỷu. Mũ che phần quan trọng nhất là đầu; bó cổ tay đỡ chỗ gãy nhiều nhất ở người trượt; bó gối và bó khuỷu gánh những cú ngã trượt về phía trước. Người mới tập, trẻ em và người tập trick trên ramp nên mang đủ cả bốn, còn người đã trượt lâu thì ít nhất vẫn giữ mũ và bó cổ tay.
Vì sao người trượt cần đủ bốn món
Khi mất thăng bằng trên ván hay giày patin, cơ thể có vài phản xạ gần như ai cũng giống nhau. Ngã ra trước thì chống tay. Ngã quỵ thì đập gối. Ngã nghiêng thì khuỷu và hông chạm đất trước. Ngã ngửa bất ngờ, nhất là khi ván trượt vụt ra trước, thì phần gáy dễ đập xuống. Bốn món bảo hộ được thiết kế đúng theo bốn kiểu ngã đó.
Các thống kê chấn thương thể thao ở nhiều nước có chung một nét: với người trượt ván và patin, vùng cổ tay – cẳng tay là nơi hay bị thương nặng nhất, kế đến là cổ chân, gối, khuỷu, và chấn thương đầu ít hơn về số lượng nhưng nguy hiểm hơn về hậu quả. Vì vậy thứ tự ưu tiên khi mua đồ thường là: mũ trước, bó cổ tay sau, rồi tới bó gối và bó khuỷu.
Có một điều người mới hay nghĩ sai: "Mình chỉ tập đứng trên mặt phẳng, có đi nhanh đâu mà cần bảo hộ." Thật ra những cú ngã đau nhất của người mới lại xảy ra ở tốc độ thấp, lúc đang đứng gần như yên mà ván bị đẩy vụt đi. Ngã ngửa từ tư thế đứng thẳng không cần tốc độ vẫn đủ làm đầu đập xuống nền xi măng.
Mũ bảo hiểm: món không được bỏ
Mũ trượt ván thường có dáng tròn, vỏ cứng bao kín phần sau gáy, khác mũ xe đạp đường trường vốn có nhiều khe thoáng và đuôi nhọn. Lý do là người trượt hay ngã ngửa, nên phần sau đầu cần được che kỹ. Mũ cần có tem chứng nhận đạt chuẩn an toàn cho xe đạp hoặc cho trượt ván, ôm vừa đầu, quai cài sát dưới cằm.
Mũ xe máy nửa đầu không thay được mũ trượt ván: nó được thiết kế cho kiểu va chạm khác và thường để hở phần gáy. Chuyện chọn chuẩn, đo vòng đầu và khi nào thay mũ có bài riêng trong danh mục này, ở đây chỉ cần nhớ một câu: đội mũ ngay cả khi chỉ tập năm phút trước cửa nhà.
Bó cổ tay: món bị bỏ qua nhiều nhất
Nhiều người mua đủ mũ, bó gối, nhưng thấy bó cổ tay vướng nên để ở nhà. Đây lại là món đáng mang nhất sau mũ. Bó cổ tay tốt có một thanh nẹp cứng (bằng nhựa hoặc kim loại) chạy dọc lòng bàn tay, có khi thêm một thanh ở mu tay. Khi chống tay xuống đất, thanh nẹp giúp tay trượt đi trên mặt đường thay vì dừng khựng lại, đồng thời giữ cho cổ tay không bị bẻ ngửa quá mức.
Có hai kiểu chính:
- Kiểu găng có nẹp: ôm cả bàn tay, giống găng hở ngón. Gọn, dễ đeo, hợp với người đi phố và người trượt patin.
- Kiểu bao dài: phủ cả cổ tay và một đoạn cẳng tay, nẹp dài hơn, dán bằng nhiều quai. Hợp với người mới và trẻ em hay ngã chống tay.
Khi thử, nắm tay lại rồi mở ra vài lần: ngón tay phải cử động thoải mái, nẹp nằm đúng giữa lòng bàn tay, không xoay lệch sang bên.
Bó gối và bó khuỷu: chọn theo cách bạn trượt
Bó gối và bó khuỷu có nhiều mức, từ loại mỏng đến loại dày dành cho ramp. Cách chọn đơn giản nhất là nhìn vào việc bạn định làm.
| Kiểu bó | Cấu tạo | Hợp với |
|---|---|---|
| Vải co giãn có đệm mềm | Xỏ vào như ống tay áo, đệm xốp bên trong, không có nắp cứng | Trượt cruiser, đi dạo trên phẳng, người không thích vướng |
| Nắp nhựa cứng, quai dán | Có nắp nhựa trượt được trên mặt đất, đệm dày, quai dán sau gối | Người mới tập, trẻ em, người học patin |
| Đệm dày kiểu ramp | Nắp lớn, đệm nhiều lớp, ôm chặt, thường xỏ chân rồi dán thêm quai | Tập drop in, quarter pipe, bowl, vert; người hay trượt gối xuống ramp |
Nắp nhựa cứng có một công dụng mà ít người để ý: nó giúp bạn trượt trên mặt đất khi ngã. Người trượt ramp được dạy cách ngã bằng gối, khuỵu xuống rồi trượt dọc mặt ramp trên nắp nhựa — cú ngã này chỉ an toàn khi có bó gối đúng loại. Không có nắp, gối dừng khựng lại và lực dồn cả vào khớp.
Đeo cho đúng: lỏng là coi như không có
Đồ bảo hộ đeo lỏng hay đeo sai chỗ thì lúc ngã sẽ xoay đi, để hở đúng chỗ cần che. Vài điểm cần kiểm:
- Bó gối: tâm nắp nằm ngay trên xương bánh chè. Gập gối, duỗi gối vài lần, bó không tụt xuống ống quyển.
- Bó khuỷu: tâm nắp nằm trên mỏm khuỷu. Khi giơ tay lên, bó không xoay ra mặt trong cánh tay.
- Bó cổ tay: thanh nẹp ở mặt lòng bàn tay, không ở mu tay (lỗi hay gặp ở trẻ em tự đeo, nhất là khi đeo nhầm tay trái – tay phải).
- Thứ tự: nhiều người đeo bó gối, bó khuỷu trước, bó cổ tay sau cùng vì đeo bó cổ tay rồi thì khó dán quai các món kia.
Mẹo thử nhanh: đeo xong, quỳ xuống một sàn nhẵn rồi trượt gối một đoạn ngắn, chống tay xuống nệm. Món nào xoay lệch là món đó cần chỉnh lại quai hoặc đổi cỡ.
Đồ bảo hộ phụ: khi nào nên thêm
Ngoài bốn món chính, có vài món phụ tuỳ hoàn cảnh:
- Quần đệm hông (quần lót có đệm ở hông và xương cụt): hữu ích cho người học patin và người lớn mới tập, vì ngã ngồi rất hay gặp.
- Giày đế bằng, buộc dây chắc cho trượt ván: dép lê, dép xỏ ngón dễ tuột và làm trẹo chân.
- Găng tay trượt có miếng đệm cứng ở lòng bàn tay: dân longboard xuống dốc dùng để chống tay khi trượt ngang. Người mới không cần.
- Miếng bảo vệ ống quyển: người tập trick hay bị ván lật đập vào ống quyển.
- Áo sáng màu, dải phản quang: khi trượt lúc chạng vạng hoặc ở chỗ có người qua lại.
Bảo quản và khi nào thay
Bó gối, bó cổ tay ngấm mồ hôi rất nhanh, để lâu trong túi kín sẽ bốc mùi và làm quai dán mau hỏng. Sau mỗi buổi, mở hết quai, phơi chỗ thoáng, tránh nắng gắt lâu vì nhựa và xốp sẽ giòn. Phần lớn bó vải có thể giặt tay với nước và xà phòng nhẹ; đọc nhãn trước khi giặt máy.
Nên thay khi gặp các dấu hiệu sau: nắp nhựa nứt hoặc mòn thủng, đệm xốp bẹp không đàn hồi lại, quai dán không còn bám, nẹp cổ tay cong vênh. Riêng mũ có luật riêng: sau một cú va đập mạnh thì nên thay dù nhìn bên ngoài còn lành.
Bảo hộ cho trẻ em và người lớn mới tập
Trẻ em lớn rất nhanh, nên nhiều phụ huynh mua bộ rộng để "dùng được lâu". Với đồ bảo hộ, đây là cách tiết kiệm phản tác dụng: bó rộng sẽ xoay đi đúng lúc trẻ ngã. Nên chọn cỡ vừa ở thời điểm mua, và kiểm lại mỗi vài tháng. Nhiều bộ bán theo cỡ trẻ em có ghi khoảng cân nặng hoặc chu vi gối – khuỷu để tham khảo.
Với người lớn, nỗi ngại lớn nhất là trông "quá cẩn thận". Thực tế ở các skatepark, người trượt giỏi đội mũ và mang bó gối khi vào bowl là chuyện thường. Một bộ đồ bảo hộ không làm bạn trượt kém đi; nó cho bạn dám thử lại thêm vài lần nữa mà không phải nghỉ cả tháng vì một cú ngã.
Bắt đầu từ buổi tới
Nếu bạn chưa có gì, hãy làm theo thứ tự này: mua mũ vừa đầu trước, đeo thử bó cổ tay xem có vướng không, rồi bổ sung bó gối và bó khuỷu. Trước mỗi buổi, dành một phút kiểm quai, nắp và vị trí nẹp. Sau buổi, phơi khô. Ba thói quen đó rẻ hơn bất kỳ lần đi khám nào.
Câu hỏi thường gặp
Trượt ván có bắt buộc phải mang đồ bảo hộ không?
Không có ai kiểm tra khi bạn trượt ở công viên, nhưng nhiều skatepark có nội quy yêu cầu đội mũ, nhất là với trẻ em. Dù không bắt buộc, mũ và bó cổ tay là hai món giảm rõ nhất những chấn thương nặng hay gặp ở người trượt.
Mua đồ bảo hộ trượt ván nên ưu tiên món nào trước?
Ưu tiên mũ bảo hiểm trước, sau đó là bó cổ tay, rồi mới tới bó gối và bó khuỷu. Đầu là chỗ nguy hiểm nhất khi va đập, còn cổ tay là chỗ hay gãy nhất ở người trượt ván và patin.
Đồ bảo hộ patin và trượt ván có dùng chung được không?
Được. Bộ bốn món mũ, bó gối, bó khuỷu, bó cổ tay dùng chung cho cả trượt ván, patin và scooter. Chỉ khác là người tập ramp, bowl nên chọn loại đệm dày hơn.
Đeo bó cổ tay có làm khó giữ thăng bằng không?
Lúc đầu có thể thấy hơi cứng tay, nhưng sau vài buổi phần lớn người trượt quen hẳn. Thăng bằng trên ván chủ yếu đến từ chân, hông và thân người, không phụ thuộc nhiều vào cổ tay.
Bao lâu nên thay bó gối, bó cổ tay một lần?
Không có mốc cố định; thay khi nắp nhựa nứt, đệm bẹp, quai dán không còn bám hoặc nẹp bị cong. Người tập nhiều trên ramp thường phải thay sớm hơn người chỉ trượt trên mặt phẳng.
