Mũ bảo hiểm trượt ván tốt là mũ có tem đạt một chuẩn an toàn được công nhận (cho xe đạp hoặc cho trượt ván), ôm vừa vòng đầu, che kín trán và gáy, quai cài sát dưới cằm. Đội đúng là mép mũ cách lông mày khoảng hai ngón tay, lắc đầu không xê dịch. Mũ phải thay sau một cú va đập mạnh, kể cả khi bên ngoài trông vẫn lành.
Mũ trượt ván khác mũ xe đạp và mũ xe máy thế nào
Nhìn qua thì mũ nào cũng tròn tròn, nhưng mỗi loại được thiết kế cho một kiểu va chạm.
| Loại mũ | Hình dáng | Thiết kế cho | Dùng trượt ván được không |
|---|---|---|---|
| Mũ trượt ván (skate) | Tròn, vỏ cứng, ít lỗ thoáng, che sâu xuống gáy | Ngã ngửa, ngã nghiêng ở tốc độ thấp và vừa, va đập nhiều lần | Có, nếu có tem chuẩn an toàn |
| Mũ xe đạp đường trường | Nhiều khe thoáng, đuôi thon | Một cú va đập mạnh ở tốc độ cao hơn | Được, nhưng gáy thường hở hơn |
| Mũ xe máy nửa đầu | Vỏ mỏng, thường hở gáy | Giao thông xe máy | Không nên: hở gáy, kích cỡ khó ôm sát |
| Mũ fullface (che cả mặt) | Có phần che hàm | BMX, longboard xuống dốc, đạp địa hình | Hợp với longboard tốc độ, BMX; không cần cho người mới |
Kiểu mũ tròn của dân trượt ván ra đời vì một lý do thực tế: người trượt rất hay ngã ngửa ra sau khi ván vụt đi về phía trước. Phần sau đầu và vùng gáy vì vậy cần được che kỹ hơn so với người đạp xe, vốn hay ngã chúi về phía trước.
Đọc tem chuẩn an toàn trên mũ
Phía trong mũ thường có tem ghi tên chuẩn mà mũ đã được thử nghiệm. Vài chuẩn hay gặp trên mũ bán ở Việt Nam:
- CPSC 1203: chuẩn bắt buộc cho mũ xe đạp bán ở Mỹ. Mũ đạt chuẩn này thử bằng một cú va đập khá mạnh.
- ASTM F1492: chuẩn của Mỹ dành riêng cho mũ trượt ván và patin trick. Điểm khác là mũ được thử va đập nhiều lần ở cùng vị trí, phù hợp với kiểu ngã lặp đi lặp lại của người trượt.
- EN 1078: chuẩn châu Âu cho mũ người đạp xe và người trượt ván, trượt patin.
Nhiều mũ skate ghi đạt cùng lúc hai chuẩn (gọi là "dual certified"), ví dụ cả chuẩn xe đạp lẫn chuẩn trượt ván. Đó là lựa chọn an tâm nhất cho người vừa trượt vừa đạp xe. Điều cần cảnh giác là những mũ có dáng skate nhưng không có tem chuẩn nào, hoặc ghi rõ "chỉ để trang trí", "không dùng cho xe đạp". Loại này đẹp, nhẹ, rẻ nhưng không ai bảo đảm nó bảo vệ được đầu.
Tem chuẩn không thay được việc đội vừa. Một chiếc mũ đạt chuẩn mà rộng lùng bùng, quai thả lỏng, thì lúc ngã vẫn có thể xoay lệch, tuột ra sau và để trán đập xuống đất.
Bên trong mũ có gì
Phần lớn mũ có hai lớp chính: vỏ nhựa cứng bên ngoài và lớp xốp hấp thụ lực bên trong. Có hai kiểu xốp thường gặp:
- Xốp EPS (xốp trắng cứng, giống vật liệu hộp xốp nhưng đặc hơn): hấp thụ lực rất tốt trong một cú va đập mạnh, nhưng khi đã bị nén lại thì không phồng trở lại. Một cú va mạnh là lớp xốp đã "dùng xong" ở chỗ đó.
- Xốp đàn hồi hoặc xốp nhiều lớp: chịu được nhiều va chạm nhẹ, phồng lại sau khi bị nén. Hay gặp ở mũ thiết kế theo chuẩn trượt ván.
Một số mũ có thêm lớp lót mỏng bên trong cho phép đầu xoay nhẹ so với vỏ mũ khi va chạm chéo góc, nhằm giảm lực xoắn truyền tới não. Đây là thêm điểm cộng, không phải điều bắt buộc với người mới.
Miếng mút mềm dán bên trong (thường đi kèm vài bộ dày mỏng khác nhau) không phải là lớp bảo vệ chính. Chúng chỉ giúp mũ ôm sát hơn. Đừng lấy mút dày để "chữa" một chiếc mũ quá rộng; hãy đổi cỡ.
Đo đầu và chọn cỡ
Lấy thước dây mềm quấn quanh đầu, đi ngang trên lông mày khoảng một đốt ngón tay và vòng qua phần nhô ra nhất ở sau đầu. Con số đọc được (tính bằng cm) là vòng đầu. Bảng cỡ của mỗi hãng khác nhau, nhưng thường chia S, M, L theo khoảng vòng đầu. Nếu số đo rơi vào giữa hai cỡ, hãy thử cả hai.
Khi thử mũ ở cửa hàng, làm bốn bước:
- Đặt mũ ngay ngắn: mép trước cách lông mày khoảng hai ngón tay. Mũ ngửa ra sau để lộ trán là đội sai.
- Chưa cài quai, lắc đầu: mũ vừa sẽ ôm theo đầu, chỉ xê dịch rất ít. Nếu mũ lắc trước khi da đầu chuyển động, mũ đang rộng.
- Chỉnh quai bên: hai dây ở mỗi bên tai gặp nhau thành hình chữ V ngay dưới dái tai.
- Cài quai cằm: còn lách vừa một ngón tay giữa quai và cằm. Há miệng to, bạn phải cảm thấy mũ kéo nhẹ xuống.
Thử thêm một việc: đẩy mạnh mép trước mũ lên trên. Nếu mũ tuột ngửa ra sau để lộ cả trán, cần siết quai hoặc đổi cỡ nhỏ hơn.
Những kiểu đội sai hay gặp
| Lỗi | Hậu quả khi ngã | Cách sửa |
|---|---|---|
| Đội ngửa ra sau, hở trán | Trán và mặt đập xuống đất khi ngã chúi | Kéo mũ xuống, mép cách lông mày hai ngón tay |
| Không cài quai cằm | Mũ văng ra trước khi đầu chạm đất | Luôn cài quai, kể cả khi chỉ đi một đoạn ngắn |
| Quai thả lỏng cả nắm tay | Mũ xoay lệch sang bên | Siết còn một ngón tay |
| Đội đè lên mũ lưỡi trai | Mũ không ôm đầu, lệch hẳn khi va đập | Bỏ mũ lưỡi trai ra; muốn che nắng thì chọn mũ có lưỡi chắn liền |
| Tóc buộc cao ngay sau đầu | Mũ bị đẩy lệch về trước | Buộc tóc thấp xuống gáy hoặc tết sang bên |
Khi nào cần thay mũ
Luật quan trọng nhất: sau một cú va đập mạnh vào đầu khi đang đội mũ, hãy thay mũ. Lớp xốp bên trong có thể đã bị nén hoặc nứt mà nhìn bên ngoài không thấy. Mũ đã làm xong việc của nó một lần, đừng bắt nó làm lần nữa. Riêng mũ theo chuẩn va đập nhiều lần thì chịu được những cú chạm nhẹ, nhưng va đập mạnh thì vẫn nên thay.
Ngoài ra, nên thay khi:
- Vỏ nứt, lõm, hoặc lớp xốp bong khỏi vỏ.
- Quai, khoá cài hỏng, không giữ được độ chặt.
- Mũ không còn vừa (trẻ lớn lên, mũ chật hoặc phải nới quai hết mức).
- Mũ đã dùng nhiều năm, để ngoài nắng nhiều. Nhựa và xốp lão hoá theo thời gian; nhiều hãng ghi khuyến cáo thay sau một số năm sử dụng, hãy đọc hướng dẫn kèm mũ.
Không nên mua mũ đã qua sử dụng nếu không biết rõ nó từng va đập hay chưa.
Giữ mũ bền và sạch
- Không để mũ trong cốp xe máy dưới nắng hay trên táp lô ô tô: nhiệt cao làm xốp và nhựa xuống cấp.
- Không ngồi lên mũ, không dùng mũ làm ghế kê.
- Lau vỏ bằng khăn ẩm và xà phòng nhẹ; không dùng xăng, dung môi hay chất tẩy mạnh.
- Gỡ miếng mút trong ra giặt tay, phơi khô trong bóng râm.
- Không tự khoan thêm lỗ, không dán đè miếng kim loại hay sơn bằng dung môi lên vỏ. Dán sticker thì không sao.
Thói quen đội mũ, nhất là với trẻ
Trẻ em đội mũ đều đặn nhất khi thấy người lớn đội. Cho trẻ tự chọn màu mũ, tự dán sticker, và đặt một luật ngắn gọn: "Không mũ thì không lên ván." Với người lớn, mẹo đơn giản là treo mũ cùng chỗ với ván, để lúc cầm ván lên thì tay chạm mũ trước.
Câu hỏi thường gặp
Mũ xe đạp có dùng trượt ván được không?
Được, nếu mũ có tem chuẩn an toàn và đội vừa đầu. Nhược điểm là nhiều mũ xe đạp che gáy ít hơn mũ trượt ván, trong khi người trượt hay ngã ngửa ra sau.
Mũ trượt ván cần đạt chuẩn gì?
Nên tìm tem CPSC 1203 (chuẩn mũ xe đạp của Mỹ), ASTM F1492 (chuẩn mũ trượt ván của Mỹ) hoặc EN 1078 (chuẩn châu Âu cho xe đạp, trượt ván, patin). Mũ đạt cùng lúc hai chuẩn là lựa chọn an tâm nhất.
Đội mũ bảo hiểm trượt ván thế nào là đúng?
Mép trước cách lông mày khoảng hai ngón tay, hai dây bên tai gặp nhau hình chữ V dưới dái tai, quai cằm còn lách vừa một ngón tay. Lắc đầu mà mũ không xê dịch là vừa.
Mũ trượt ván dùng được bao lâu?
Phải thay ngay sau một cú va đập mạnh vào đầu. Nếu không va đập, vẫn nên thay khi vỏ nứt, quai hỏng, mũ không còn vừa hoặc đã dùng nhiều năm theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Có nên mua mũ trượt ván cũ không?
Không nên, trừ khi biết chắc nó chưa từng bị va đập mạnh. Lớp xốp bên trong có thể đã hỏng mà nhìn bên ngoài không thấy.
