Phụ nữ có mặt trong trượt ván từ những năm đầu tiên: Patti McGee lên bìa tạp chí Life năm 1965, Peggy Oki là thành viên nữ duy nhất của đội Z-Boys giữa thập niên 1970, Elissa Steamer có part street chuyên nghiệp năm 1996. Nhưng phải đến khi trượt ván vào Olympic Tokyo (diễn ra 2021) với số nội dung nam nữ ngang nhau, trượt ván nữ mới được cả thế giới nhìn thấy rõ — và nhiều nhà vô địch nữ lại ở tuổi thiếu niên. Song song là các nhóm, buổi trượt dành riêng cho nữ ở khắp nơi, giúp người mới bắt đầu thấy thoải mái hơn.
Thập niên 1960 – 1970: có mặt từ đầu
Trong cơn sốt trượt ván đầu tiên giữa thập niên 1960, nhiều cô gái California tham gia các cuộc thi freestyle, slalom. Patti McGee là cái tên nổi bật: tấm ảnh cô trồng chuối trên ván trên bìa tạp chí Life năm 1965 trở thành biểu tượng của cả thời kỳ, và cô thường được nhắc là một trong những người trượt ván nữ chuyên nghiệp đầu tiên.
Giữa thập niên 1970, khi trượt ván hồi sinh nhờ bánh urethane, Peggy Oki trượt cùng đội Zephyr ở Dogtown, ngang hàng các bạn nam trong lối trượt thấp, mạnh. Cuối thập niên 1970 có thêm nhiều vận động viên nữ trượt freestyle, slalom, và cả hồ bơi, vert — trên tạp chí chuyên ngành thời ấy có những bài viết, ảnh riêng về họ.
Thập niên 1980 – 1990: những năm lặng lẽ
Khi trượt ván đi qua giai đoạn thoái trào đầu thập niên 1980 rồi chuyển sang street, giải đấu và tài trợ cho nữ gần như biến mất. Người trượt nữ vẫn có, nhưng ít được lên tạp chí, ít có part trong phim của hãng. Nhiều người kể lại cảm giác là "cô gái duy nhất ở skatepark".
Năm 1996, Elissa Steamer có part trong đoạn phim Welcome to Hell của hãng Toy Machine — một trong những lần đầu tiên một người trượt nữ có part street chuyên nghiệp trong phim của một hãng ván lớn. Cô về sau thắng nhiều giải street nữ, và được nhiều thế hệ sau nhắc như người mở cửa.
Thập niên 2000 – 2010: giải đấu và cộng đồng
Từ đầu thập niên 2000, các sự kiện lớn như X Games bắt đầu có nội dung trượt ván nữ. Các vận động viên nữ, người tổ chức và nhà làm phim lập ra những sự kiện, nhóm và trang thông tin riêng để quảng bá trượt ván nữ, tổ chức giải dành cho nữ, buổi tập cho bé gái.
Một mốc ngoài sân: phim tài liệu ngắn Learning to Skateboard in a Warzone (If You're a Girl), kể về các bé gái học trượt ván ở Kabul trong chương trình của tổ chức Skateistan, đoạt giải Oscar phim tài liệu ngắn năm 2020. Nó cho thấy tấm ván có thể mở ra không gian cho những bé gái ở nơi ít cơ hội vận động ngoài trời.
Olympic: sân khấu ngang bằng
Ở Olympic, trượt ván có bốn nội dung: street nam, street nữ, park nam, park nữ — số huy chương cho nữ bằng nam. Tại Tokyo 2020 (diễn ra năm 2021) và Paris 2024, các nội dung nữ thu hút đặc biệt vì nhiều vận động viên giành huy chương còn ở tuổi thiếu niên.
| Kỳ | Nội dung | Huy chương vàng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tokyo 2020 | Street nữ | Momiji Nishiya (Nhật Bản) | Rayssa Leal (Brazil) giành bạc |
| Tokyo 2020 | Park nữ | Sakura Yosozumi (Nhật Bản) | Sky Brown (Anh) giành đồng |
| Paris 2024 | Street nữ | Coco Yoshizawa (Nhật Bản) | Rayssa Leal giành đồng |
| Paris 2024 | Park nữ | Arisa Trew (Úc) | Sky Brown giành đồng |
Bảng tính tới Paris 2024. Câu chuyện các nhà vô địch tuổi thiếu niên cũng đặt ra câu hỏi về áp lực với vận động viên trẻ — chuyện mà giới thể thao vẫn đang bàn.
Vì sao buổi trượt dành cho nữ quan trọng
Skatepark đông người, phần lớn là nam, có thể khiến người mới — đặc biệt là bé gái, phụ nữ lần đầu cầm ván — ngại bước vào. Những buổi trượt dành riêng cho nữ (girls' session) ở nhiều nơi giải quyết đúng điều đó:
- Có không gian để tập mà không cảm thấy bị nhìn.
- Có người chỉ cách, cho mượn đồ bảo hộ, ván.
- Có bạn cùng tiến bộ, cùng quay lại tuần sau.
Sau vài buổi, nhiều người tự tin ra sân chung. Mục tiêu cuối cùng là skatepark nào cũng là chỗ của mọi người.
Những rào cản hay gặp và cách vượt qua
| Rào cản | Điều có thể làm |
|---|---|
| Ngại ra skatepark toàn người lạ | Đi cùng bạn, chọn giờ vắng, tìm buổi trượt dành cho nữ |
| Sợ ngã, sợ đau | Đồ bảo hộ đầy đủ, tập ngã có chủ đích trên cỏ hoặc thảm trước |
| Bị nhận xét, trêu chọc | Tìm nhóm tôn trọng người mới; rời nhóm không lành mạnh |
| Gia đình lo lắng | Mời bố mẹ đến xem, cho thấy chỗ tập an toàn, đồ bảo hộ đủ |
| Thiếu hình mẫu | Xem các nội dung nữ ở Olympic, phim tài liệu, theo dõi người trượt nữ |
Không có rào cản nào ở đây là về khả năng. Bé gái và phụ nữ học trượt ván với tốc độ không khác bé trai, đàn ông; khác biệt chủ yếu đến từ môi trường có thân thiện hay không.
Patin nữ: một lịch sử khác
Nếu trượt ván từng là không gian nam giới chiếm đa số, thì patin lại có truyền thống nữ mạnh từ lâu. Roller derby — môn đồng đội trên patin quad — được biết đến nhiều nhất qua các đội nữ, đặc biệt từ làn sóng hồi sinh đầu thế kỷ 21. Patin nghệ thuật, patin quad theo nhạc cũng có nhiều người trượt nữ. Với nhiều bé gái, patin là cửa ngõ đầu tiên đến với thể thao bánh xe.
Góc nhìn hôm nay: nếu em là con gái và muốn bắt đầu
- Không cần "hợp" mới trượt: trượt ván không đòi vóc dáng hay sức mạnh đặc biệt. Thăng bằng và kiên nhẫn quan trọng hơn.
- Rủ một người bạn: hai người cùng tập dễ duy trì hơn nhiều.
- Tìm nhóm nữ qua mạng xã hội với từ khoá "trượt ván nữ", "girls skate" kèm tên thành phố.
- Đồ bảo hộ đầy đủ: mũ, bó cổ tay, bó gối, bó khuỷu. Có đồ bảo hộ, em dám thử hơn và ngã ít đau hơn.
- Chọn giờ vắng ở skatepark cho những buổi đầu.
- Phụ huynh có con gái: khuyến khích theo sở thích của bé, không đặt nặng thi đấu hay thành tích.
Những phim và tư liệu nên xem
Muốn hiểu thêm về trượt ván nữ, em có thể bắt đầu từ ảnh tư liệu thập niên 1960 – 1970 về Patti McGee, Peggy Oki; part của Elissa Steamer trong Welcome to Hell; phim ngắn Learning to Skateboard in a Warzone (If You're a Girl); và các bài thi street, park nữ ở Tokyo 2020, Paris 2024 trên kênh chính thức của Olympic. Xem các bài thi, để ý cách vận động viên nữ xây dựng bài: chọn trick, nối chướng ngại, giữ tốc độ.
Câu hỏi thường gặp
Ai là người trượt ván nữ chuyên nghiệp đầu tiên?
Patti McGee thường được nhắc là một trong những người trượt ván nữ chuyên nghiệp đầu tiên, nổi tiếng với tấm ảnh trồng chuối trên ván ở bìa tạp chí Life năm 1965. Cùng thời đã có nhiều cô gái California tham gia thi trượt ván.
Elissa Steamer là ai?
Elissa Steamer là vận động viên trượt ván street người Mỹ. Năm 1996, cô có part trong đoạn phim Welcome to Hell của hãng Toy Machine, một trong những lần đầu một người trượt nữ có part street chuyên nghiệp. Cô thắng nhiều giải street nữ sau đó.
Ai vô địch trượt ván nữ Olympic?
Tại Tokyo 2020, Momiji Nishiya (Nhật Bản) vô địch street nữ và Sakura Yosozumi (Nhật Bản) vô địch park nữ. Tại Paris 2024, Coco Yoshizawa (Nhật Bản) vô địch street nữ và Arisa Trew (Úc) vô địch park nữ. Thông tin tính tới Paris 2024.
Con gái có nên học trượt ván không?
Có. Trượt ván không đòi hỏi vóc dáng hay sức mạnh đặc biệt, mà cần thăng bằng, kiên nhẫn và đồ bảo hộ đầy đủ. Những buổi trượt dành cho nữ và nhóm bạn cùng tập giúp bé gái tự tin hơn khi bắt đầu.
Girls' session là gì?
Girls' session là buổi trượt dành riêng cho nữ ở skatepark hoặc do nhóm trượt tổ chức. Mục đích là tạo không gian thoải mái cho người mới, có người chỉ dẫn và bạn cùng tập, trước khi tự tin ra sân chung.
